Xót xa di tích bị phá thành... phế tích
Ngôi nhà được thiết kế 5 gian, với nhiều loại gỗ quý hiếm

Xót xa di tích bị phá thành... phế tích

Chủ Nhật, ngày 09/10/2011 10:43 AM (GMT+7)

Ngôi nhà của dòng họ Lê Đồng (làng Bì, xã Tân Ninh, huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa) xây dựng dưới thời vua Tự Đức thứ 18 (1875) được công nhận là di tích lịch sử “kiến trúc nghệ thuật” nhà cổ, xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh năm 2003. Vậy mà mới đây, ngôi nhà đã bị đem ra mua bán, phá dỡ tan hoang trước sự bất lực các cấp chính quyền và của ngành văn hóa tỉnh Thanh Hóa.

Tin Tức, Tin HOT trong ngày được cập nhật liên tục từng giờ tại Tin Tức Trong Ngày

Một di tích nhà cổ độc đáo

Ngôi nhà cổ trên là nhà của dòng họ Lê Đồng, trải qua nhiều thế hệ, hiện được giao cho gia đình ông Lê Đồng Xu và vợ là bà Phạm Thị Ái cùng các con, cháu làm nơi sinh hoạt đồng thời bảo quản, trông coi. Theo mô tả trong các tài liệu có liên quan và theo lời kể của gia đình bà Ái, ngôi nhà được xây dựng bởi những người thợ tài hoa của làng mộc nổi tiếng Đạt Tài, huyện Hoằng Hóa (Thanh Hóa).

Xót xa di tích bị phá thành... phế tích - 1

Di tích lịch sử trước khi bị... "xẻ thịt"

Di tích có cấu trúc 5 gian (3 gian ngoài, 2 gian buồng), 2 chái với 46 cột được làm bằng các loại gỗ quý như lim, đinh hương, mài lái… Ngôi nhà được thiết kế độc đáo tạo cho không gian thêm thoáng đạt bởi có thêm 1 hàng cột hiên sau khiến ngôi nhà rộng thêm 1,2m. Điểm khác biệt nữa của ngôi nhà so với các nhà cổ khác là cột cái của ngôi nhà cao 4m (thường là 3,4m), các vạch cột đều rộng 80cm.

Các chân cột đều đặt trên đế bằng đá tảng. Có 6 vì kèo gỗ theo kiểu giá chiêng kẻ chuyền và một hệ thống cửa bức bàn (gồm 3 cửa lớn ở giữa, 2 cửa sổ nhỏ 2 bên) được làm bằng gỗ, chốt bằng chốt tre, cơ bản vẫn còn nguyên vẹn, chưa bị mối mọt. Ngôi nhà được lợp ngói đốt bằng rơm, có đường xương cá ví chiều dày 2cm. Nền nhà làm bằng đất nện. Ngoài ra, toàn bộ hệ thống đá lân giai ốp thềm đều còn nguyên vẹn, tất cả các mảnh đều dài 3,14m và rộng 62cm.

Qua bàn tay của những người thợ tài hoa thời bấy giờ, bắt gặp ở ngôi nhà cổ này những nét hoa văn tinh xảo, thể hiện sự khéo léo, cầu kỳ tạo nên kiến trúc vô cùng độc đáo, ấn tượng. Cũng giống như các nhà cổ tiêu biểu khác, gỗ là vật liệu chính, các bộ phận được liên kết với nhau bằng mộng, xà, kèo… Khi cần có thể tháo dỡ phần khung đó ra rồi lại phục dựng như cũ.

Di tích lịch sử bị “xẻ thịt”

Trải qua gần 200 năm, tình trạng ngôi nhà nhìn từ bên ngoài còn được bảo tồn tương đối nguyên vẹn. Tuy nhiên, bên trong rất nhiều hạng mục đã mối mọt, mục nát như: ván đố lụa tường hậu, ván đố lụa vì thuận, ngạch cửa, 2 cột cái, 4 cột con…; mái ngói bị vỡ nhiều. Đặc biệt nghiêm trọng là ngôi nhà đã bị lún sâu toàn bộ xuống dưới lòng đất khoảng 15cm, thấp hơn so với mặt đường là 70 - 80cm. Vì vậy vào mùa mưa, ngôi nhà luôn trong tình trạng ẩm ướt, tối tăm, nguy cơ sụp đổ hoàn toàn ngôi nhà có thể xảy ra bất kỳ lúc nào.

Gia đình bà Ái là một gia đình công chức. Chồng bà (ông Xu) là hưu trí, đã mất cách đây ít năm, bản thân bà Ái là giáo viên cũng đã nghỉ hưu mấy năm nay. Hàng năm, mặc dù hoàn cảnh khó khăn nhưng gia đình vẫn dành dụm tiền để khắc phục, sửa chữa những chỗ hư hỏng nặng. Tuy nhiên, đây là một kiến trúc cổ độc đáo, phức tạp, toàn bộ kiến trúc lại được làm bằng gỗ quý và những loại vật liệu ngày xưa nên việc tu bổ, sửa sang hàng năm rất khó khăn; nếu không cẩn thận, vô tình lại trở thành phá di tích.

Xót xa di tích bị phá thành... phế tích - 2

Ngôi nhà được thiết kế 5 gian, với nhiều loại gỗ quý hiếm như lim, mài lái, đinh hương...

Trước tình trạng xuống cấp quá nghiêm trọng, nguy cơ có thể đổ xụp bất cứ lúc nào của ngôi nhà, trước sự mất an toàn đến sức khỏe, tính mạng của cả gia đình, nhiều năm gia đình đã làm đơn đề nghị các cấp, ngành quan tâm hỗ trợ, cấp kinh phí hoặc có biện pháp sửa chữa, trùng tu ngôi nhà.

Mới nhất là trong Tờ trình xin hỗ trợ kinh phí chống xuống cấp nhà cổ của UBND xã Tân Ninh có nêu rõ: “Do điều kiện kinh tế gia đình và địa phương có nhiều khó khăn nên đã nhiều lần báo cáo và đề nghị ngành văn hóa và cơ quan chủ quản xem xét hỗ trợ chống xuống cấp di tích song chưa được chấp nhận…”. Vì vậy, những gì gia đình nhận được từ phía cơ quan chức năng vẫn chỉ là… lời hứa và sự động viên “gia đình cố gắng giữ gìn và chờ đợi”.

Trước sự chậm trễ của ngành văn hóa và các cơ quan chức năng, không thể ở trong ngôi nhà dột nát, hư hỏng nặng ảnh hưởng đến tính mạng bất cứ lúc nào, ngày 30-8-2011, bà Phạm thị Ái đã có Giấy báo cáo, trong đó có nội dung: “Nay gia đình tôi không thể chờ đợi kinh phí tu sửa của tỉnh nữa. Tôi làm báo cáo này kính gửi lên các cơ quan cấp trên, để gia đình tôi tháo dỡ tự sửa chữa…”

Thực tế thì trong tháng 7-2011, bà Ái đã có thỏa thuận bán ngôi nhà cổ trên. Điều này thể hiện trong Cam kết trả tiền mua nhà gỗ và trong Giấy bán nhà cùng ngày 7-8-2011. Ngôi nhà được bà Quách Thị Tri, trú tại xã Hải Vân - huyện Như Thanh (Thanh Hóa) mua với giá 680.000.000 đồng. Ngay sau khi thỏa thuận mua bán xong, bà Tri cũng đã lấy đi Quyết định xếp hạng di tích, 1 bia đá (cao 1,2m, rộng 0,6m), 6 tấm đá lăn giai ở bậc tam cấp của di tích mang đi nơi khác.

Xót xa di tích bị phá thành... phế tích - 3

Những hoa văn được chạm khắc tinh xảo trong ngôi nhà cổ

Sau đó, ngày 20-9-2011, bà Tri đã thuê hàng chục người thực hiện việc tháo dỡ ngôi nhà. Công an tỉnh Thanh Hóa đã kịp thời có mặt và chỉ đạo Công an huyện Triệu Sơn, công an xã Tân Ninh cùng các lực lượng chức năng ngăn chặn việc tháo dỡ; đồng thời bàn giao và chỉ đạo các cấp, ngành tại địa phương có trách nhiệm bảo vệ di tích.

Tuy nhiên, ngày 21-9-2011, bất chấp sự ngăn chặn của lực lượng chức năng và văn bản của các cấp ngành, nhóm người do bà Tri thuê đã đến tháo dỡ toàn bộ mái ngói đưa lên xe ô tô chở đi nơi khác.

Có mặt tại ngôi nhà cổ, một cảnh tượng đau lòng, tan hoang diễn ra, đồ đạc trong nhà được bà Ái di chuyển hết đi nơi khác, toàn bộ mái ngói đã bị tháo dỡ, ngổn ngang trên nền đất là các cánh cửa bị tháo rời, toàn bộ dui, mè trên mái bị gãy nát… Kiến trúc nghệ thuật nhà cổ giờ chỉ còn trơ trụi bộ khung bằng gỗ trên nền đất nện.

Trao đổi với chúng tôi, bà Ái ngậm ngùi: "Gần 200 năm, dòng tộc, gia đình chúng tôi đã cố gắng gìn giữ ngôi nhà. Khi được nhà nước cấp bằng di tích lịch sử, khỏi phải nói chúng tôi vui mừng như thế nào. Không những thế, đây còn là niềm tự hào của cả dòng họ. Tuy nhiên, niềm vui ngắn chẳng tày gang, cứ tưởng ngôi nhà sẽ được quan tâm tu bổ thì ngược lại, gia đình chúng tôi trong nhiều năm qua đã phải tự lo liệu.

Ngay cả việc sửa sang cũng phải thận trọng, chỉ lo sợ vô tình lại mang tội xâm phạm di tích vì kể từ năm 2003 đến nay, ngôi nhà không phải là tài sản của riêng nhà chúng tôi nữa mà trở thành tài sản của cả tỉnh. Nguyện vọng của gia đình chúng tôi rất muốn giữ lại ngôi nhà vì đây là tài sản của ông cha để lại, là di tích lịch sử của địa phương. Tuy nhiên, chúng tôi “lực bất tòng tâm”…

“Mất bò mới lo làm chuồng”

Về việc di tích kiến trúc nghệ thuật nhà cổ bị người dân xâm hại nghiêm trọng, ngày 15-8-2011, ban quản lý di tích tỉnh Thanh Hóa, phòng văn hóa huyện Triệu Sơn đã có buổi làm việc với UBND xã Tân Ninh và gia đình bà Ái.

Trong buổi làm việc, ông Phạm Văn Tuấn, Trưởng ban quản lý di tích, danh thắng (QLDTDT) tỉnh Thanh Hóa đã yêu cầu “gia đình phải giữ lại ngôi nhà. Huyện, tỉnh sẽ có trách nhiệm đầu tư, bảo vệ, hỗ trợ để bảo vệ, trùng tu di tích…”

Liên tiếp sau đó, phòng văn hóa huyện Triệu Sơn, ban QLDTDT tỉnh Thanh Hóa đã ban hành nhiều văn bản, báo cáo về việc vi phạm di tích kiến trúc nghệ thuật đã xếp hạng trên.

Xót xa di tích bị phá thành... phế tích - 4

... giờ chỉ còn là đống hoang tàn đổ nát

Ngày 9-9-2011, Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Thanh Hóa - ông Nguyễn Văn Tuấn đã ký Kết luận thanh tra số 1466/KL-SVHTTDL. Trong kết luận thanh tra nêu rõ: “việc ký kết giao kèo mua bán di tích của bà Phạm Thị Ái - chủ sở hữu ngôi nhà và bên mua là bà Quách Thị Tri; đồng thời với hành vi tự ý tháo dỡ, mang các hiện vật ra khỏi di tích là hành vi vi phạm nghiêm trọng việc bảo vệ di tích lịch sử - danh thắng theo quy định của Luật Di sản văn hóa…”.

Theo đó, Kết luận thanh tra yêu cầu Ban QLDTDT triển khai thực hiện các quy trình nội dung cấp kinh phí chống xuống cấp kiến trúc nhà cổ trên; yêu cầu bà Ái, bà Tri phải dừng việc mua bán, tháo dỡ di tích, bà Tri phải hoàn trả các hiện vật, đề nghị Chủ tịch UBND huyện Triệu Sơn UBND xã Tân Ninh có phương án bảo vệ di tích – danh thắng…

Nhìn cảnh tượng tan hoang, rời rạc của công trình kiến trúc nghệ thuật nhà cổ - di tích lịch sử cấp tỉnh đang bị tháo dỡ từng bộ phận và vận chuyển đi nơi khác, dư luận quần chúng không khỏi xót xa: ngôi nhà cổ sẽ đi đâu, về đâu, “số phận” ngôi nhà cổ kia sẽ ra sao? Hiện trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa có hàng chục kiến trúc nghệ thuật nhà cổ được xếp hạng di tích, có hàng trăm ngôi nhà cổ tạo nên nét văn hóa độc đáo riêng có của tỉnh Thanh. Có còn ngôi nhà cổ nào đã và sẽ phải chịu chung số phận?

Đề nghị các cơ quan chức năng tỉnh Thanh Hóa khẩn trương có biện pháp cấp bách ngăn chặn việc phá dỡ ngôi nhà, đồng thời làm rõ trách nhiệm của những cá nhân, đơn vị trong việc để xảy ra tình trạng di tích bị xâm hại, xử lý nghiêm cá nhân, tập thể sai phạm theo quy định của pháp luật.

Theo Hoàng Sơn (VnMedia)
Xem thêm chủ đề: di tich lich su, di tich, tin hot, tin hot
Thông tin cần biết
Sự kiện tiêu điểm
Tin nóng, sinh viên, Apple, cảnh sát, tội phạm, Facebook, Smartphone, bao., Tu tu bi an o Sai Gon, may bay roi tren song mekong, may bay roi o lao, tai nan may bay 44 nguoi chet, Tai nan may bay o Lao, may bay roi tren song me kong, may bay roi tai lao, mien trung mua lu, mua lu mien trung len nhanh, mua lu len nhanh, NGOI SAOVN, BAO, BÁO PHỤ NỮ, TIN TUC, TIN MOI, TIN TUC MOItin the gioi, TIN THE THAO, nhac, PhimCA NHAC, PHIM MOI, phim hay, truyen cuoI HAY, hai, TIN TUC TRONG NGAY, TIN TUC VIET NAM, BAO Phap luat, XA HOI, TIN NHANH, bao cong an, Game hay, lam dephanh phuc gia dinh, THOI TRANG, THOI TRANG 2014, THOI TRANG CONG SO 2014, THE THAO, GIA VANG HOM NAY, BAT DONG SAN, VIEC LAM, TUYEN DUNG, CuoiSuc khoe, AN NINHhai hoai linh, BAO BONG DAIPHONE, IPADtuyen sinh 2014, THONG TIN TUYEN SINH 2014, SAMSUNG GALAXY S5THAM MY VIEN CAT TUONG, BÓNG ĐÁ, BONG DA VIET NAM, MAY BAY MALAYSIA MAT TICH, SAO VIET, SUC KHOE DOI SONG, MON NGON MOI NGAY, NAU AN, NGOAI TINH, TINH YEU, TAM SU, GIAM CAN, TRANG DIEM, TOC DEP, LICH THI DAU WORLD CUP 2014
X
CNT2T3T4T5T6T7