Con đường về xã Sử Pán xuyên qua bãi đá cổ Sapa, đã rải nhựa phẳng phiu. Khu nhà của đại gia đình, con cháu bà Hạng Thị Sông nằm cách đường liên xã không xa, rải rác trên lưng chừng núi, thuộc bản Vạn Sử. Hỏi nhà bà Hạng Thị Sông thì ai cũng lắc đầu “chư pâu” (không biết), nhưng khi nhắc: “Bà Sông yêu chàng trai 36 tuổi”, thì ai cũng biết.

Mỗi khi có người chụp ảnh, đôi tình nhân này lại âu yếm nhau. 

Người Mông tôn trọng tự do yêu đương  Hồi mình mới lớn, thấy bà Sông già như thế, đến bây giờ, mình gần 40 tuổi, vẫn thấy bà Sông già như thế rồi. Mình cũng có nghe chuyện bà Sông yêu một cậu ít tuổi từ mấy năm nay rồi, cũng thấy lạ lắm. Xã cũng chưa họp bàn gì về chuyện này cả. Người Mông mình tôn trọng tự do yêu đương, nên chắc không ngăn cản đâu, kệ thôi mà. Sùng A Phử, Chủ tịch xã Sử Pán

Trong số cả chục người con của bà Hạng Thị Sông, thì có anh Vàng A Đỏ là người thành đạt nhất, hiện là Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc xã Sử Pán, do đó, tôi tìm vào nhà anh Đỏ.

Theo anh Vàng A Đỏ, thì người mẹ của anh có số phận vô cùng bất hạnh. Cả đời bà, cho đến tận bây giờ, vẫn long đong với công cuộc tìm kiếm hạnh phúc. Đã mấy lần, bà tìm được hạnh phúc cho mình, dù là rổ rá cạp lại, nhưng rồi hạnh phúc đó lại tuột mất. Anh Vàng là người hiểu biết, nên rất thương bà.

Theo lời anh Đỏ, bà Sông quê ở xã Sa Pả, cùng quê với Giàng A Linh. Năm 15 tuổi, lấy ông Giàng A Thào, cũng ở xã Sa Pả. Bà Sông và ông Thào có với nhau được 3 người con là Giàng Thị Sáy, Giàng Thị Máy, Giàng A Chống.

Tuy nhiên, khi người con thứ ba mới lọt lòng, thì ông Thào chết vì bạo bệnh, mà không rõ bệnh gì.

 
Con cái, cháu chắt bà Sông có đến cả trăm. 

Chồng đầu chết được vài năm, bà Sông đi tiếp bước nữa với ông Vàng A Páo, ở xã San Sả Hồ. Bà Sông sinh cho ông Páo được hai người con là Mã Thị Chá và Vàng Thị Si. Khi hai người con còn rất nhỏ, ông Páo cũng ra đi mãi mãi.

Chuyện hai người con bà Sông mang họ khác nhau, liên quan đến một thiên tình sử cực kỳ lãng mạn và đau buồn. Trước khi lấy ông Páo, bà Sông yêu say đắm ông Mã A Sử, ở bản Cát Cát. Tuy nhiên, cuộc tình của hai người đã bị gia đình ông Sử ngăn cản quyết liệt. Ông Sử đã phải gạt nước mắt lên xe hoa với người phụ nữ do bố mẹ cưới cho, còn bà Sông ngậm đắng nuốt cay với cái thai đã rất lớn trong bụng.

Đang lúc buồn đau, tính nhai nắm lá ngón cho xong đời, thì gặp ông Vàng A Páo. Ông Páo đã lấy bà Sông về làm vợ và chấp nhận thai nhi trong bụng. Vì quá yêu ông Sử, nên bà Sông đề nghị giữ nguyên họ Mã cho con và ông Páo cũng đồng ý. 

 
Các chắt gọi bà Sông bằng cụ. 

Ông Páo chết, 4 năm sau, vào năm 1956, bà Sông lấy ông Vàng A Phổng ở xã Sử Pán, đẻ thêm được 3 người con nữa. Theo ông Đỏ, hiện 3 người con của bà Sông là Máy, Chống, Sáy đã chết vì tuổi già.

Tôi hỏi: “Bà Sông có bao nhiêu con cháu?”. Ông Đỏ ngồi bấm ngón tay, ngón chân, tuy nhiên, bấm hết các đốt mà vẫn chưa hết đàn con cháu của bà Sông. 

Ngồi trò chuyện với ông Đỏ, tôi nhẩm đi tính lại, thấy có người con của bà Sông đã 70 tuổi. Chẳng lẽ, bà đẻ con năm lên… 10! Đem điều này ra thắc mắc, ông Đỏ bảo: “Không phải nó 80 tuổi đâu, gần 90 tuổi rồi đấy!”.

Nói rồi, ông Đỏ trèo lên gác, lục tìm một lúc thì mang xuống cho tôi xem chiếc sổ hộ khẩu. Tôi đã không tin vào mắt mình khi tận mắt trong cuốn hộ khẩu kia, bà Sông sinh năm 1923, tức là năm nay, bà Sông đã 87 tuổi.

 
Sổ hộ khẩu ghi bà Sông sinh năm 1923. 

Với tuổi chừng đó, bà Sông đã có đến cả trăm con, cháu, dâu, rể và một đàn chắt mấy chục đứa. Ông Đỏ kể rằng, lẽ ra, năm ngoái bà Sông đã có chút, nếu như đứa chắt của bà không bị sảy thai.

Chắt của bà Sông là Vàng Thị Giả, năm nay 20 tuổi. Giả lấy chồng năm 17 tuổi và mang bầu năm 18 tuổi. Tuy nhiên, Giả đã bị sảy thai và hiện tại vẫn chưa mang bầu lại.

Ông Đỏ bảo: “Những đứa chắt của nó với bố mình thì mình nắm được, chứ chắt của nó với chồng trước thì ở xa lắm, mình không biết đâu. Có lẽ chắt của nó lấy chồng lấy vợ sinh chút rồi cũng nên!”.

 
Ông Vàng A Đỏ: "Minh nói nó không nghe thì mình kệ thôi". 

Trước mặt đông đảo con, cháu, chắt của bà Hạng Thị Sông, tôi hỏi anh Đỏ: “Anh có biết chuyện bà Sông yêu một chàng trai mới 36 tuổi không?”. Anh Đỏ bảo: “Biết chứ, mình biết lâu rồi mà!”. “Thế anh không ngăn cản sao?”. “Mình cũng bảo với nó là thằng kia trẻ, nó già thế, thằng kia không lấy đâu, nhưng nói nó không nghe, thì mình cũng chịu thôi, không nói nữa”.

Người tìm xuống tận Sapa để “chia loan rẽ nguyệt” chính là chị Dính và chị Xóa, con đẻ của bà Sông, em của ông Đỏ. Chị Dính và chị Xóa sau khi mắng người tình của mẹ mình một hồi thì hỏi thật Linh: “Anh có yêu mẹ tôi thật lòng không?”. Linh trả lời: “Tôi yêu bà Sông thật lòng”. Hai chị chẳng nói được gì nữa, quày quả bỏ về. 

 
Nói mẹ không nghe, nên chị Dính cũng kệ mẹ. 

Tôi lại hỏi ông Đỏ và chị Dính, chị Xóa rằng, nếu bà Sông đòi đưa Giàng A Linh về nhà ở cùng, tổ chức cưới hỏi, gia đình có đồng ý không? Điều đặc biệt là mọi người đều đồng ý cả. Anh Đỏ bảo: “Nếu hai người thích nhau thật lòng, thì mình cũng đồng ý thôi. Đã thích nhau, yêu nhau thì kệ thôi, không giữ được đâu”.

Rời xứ sở Mường Tiên, xứ sở của rất nhiều huyền thoại tình yêu, khi sân quần giữa thị trấn Sapa đã vang lên những tiếng khèn, kèn môi dìu dặt, réo rắt. Các chàng trai Mông ôm khèn, nhảy lò cò như dẫm phải than bỏng. Tiếng khèn rằng: “Tôi là con chim chưa có tổ/ Cây rừng nhiều/ Mà tôi là con khướu chưa có cành đậu/ Từ rất xa/ Gió mách tôi ở đây có em…”. 

 
Đã 87 tuổi, nhưng bà Sông vẫn nhọc nhằn đi tìm hạnh phúc cho riêng mình. 

Dù chuyện tình của bà Sông và Linh, có thể không đi đến một cái kết như cuộc sống thường tình, dù chuyện tình này không trở thành một huyền thoại mới ở xứ sở tình yêu, nhưng tôi tin rằng, câu chuyện tình này sẽ để lại nhiều suy ngẫm.