Hồng Lâu Mộng: Hơn 20 năm vẫn hot

1. Một cốt truyện đầy tính nhân văn vượt thời đại

Hồng Lâu Mộng được xây dựng gần như nguyên bản với những hồi chọn lọc nhất từ tiểu thuyết cùng tên của hai nhà văn Cao Ngạc – Tào Tuyết Cần.

Hình ảnh Lâm Đại Ngọc với khuôn mặt lúc nào cũng đẫm lệ

Mặc dù phiên bản gốc của tiểu thuyết kéo dài đến 120 hồi nhưng phiên bản điện ảnh chỉ kéo dài 36 tập với 36 hồi tiêu biểu. Về cơ bản các hồi được chuyển thể thành phim đều tôn trọng bản gốc của tiểu thuyết với các bối cảnh miêu tả, sự phát triển tâm lí nhân vật cũng như lời thoại gần như được giữ nguyên vẹn tạo sự chân thực cao độ. Tuy nhiên điểm khác biệt lớn nhất giữa phần tiểu thuyết và phiên bản điện ảnh đó là: nếu bản phim kết thúc là khi gia tộc họ Giả suy sụp thì trong phiên bản tiểu thuyết còn kéo dài sang các hồi gia tộc này được vua ban lại chức tước, thế tập và quay lại thời hưng thịnh ngày xưa.

Cảnh mở màn của tập 1 khi Lâm Đại Ngọc đến phủ Vinh ở

Hồng Lâu Mộng phim thành công trước hết chính là nhờ thành công quá lớn của phiên bản tiểu thuyết.

Trong phần giới thiệu cuốn sách Hồng Lâu Mộng của các dịch giả Vũ Bội Hoàng, Nguyễn Thọ và Nguyễn Doãn, tác giả Mai Quốc Liên có dẫn chứng ra nhằm chứng minh những điểm đi trước thời đại của tác phẩm được coi là một trong tứ đại văn thư của văn học trung hoa. Đó là:

"Hồng Lâu Mộng không những đưa lại một nội dung mới mang ý nghĩa thời đại mà nó còn làm được một việc vĩ đại đó là đổi mới thi pháp tiểu thuyết Trung Quốc". Nếu như trước đây thể loại tiểu thuyết chương hồi từng gặp trong Thủy Hử hay Tây Du Kí chỉ tập trung vào hành động, hoạt động bề ngoài hay lời nói của nhân vật nhưng chuyển sang Hồng Lâu Mộng vẫn là chương hồi đó nhưng lại phản ánh được những cái nhìn mới về con người, miêu tả tâm lí và cảm xúc nhân vật đầy tính nhân văn. Trên phương diện này Hồng Lâu Mộng được đánh giá là đã mang một số yếu tố của tiểu thuyết cận đại mặc dù sự thể hiện ra bên ngoài của nó chưa thực sự sâu sắc và rõ nét.

Không khí vương giả của hai phủ Vinh-Ninh

Hồng Lâu Mộng nhìn nhận con người trong sự phát triển đầy mâu thuẫn với những sự phát triển đầy tính biện chứng, có chiều sâu và có kịch tính. Chỉ cần soi vào hai nhân vật chính: Bảo Ngọc và Đại Ngọc cũng đủ thấy tấn bi kịch của họ được thể hiện với những nút thắt, mở có cao trào có điểm dừng. Và cái kết được đẩy lên đến đỉnh điểm của câu chuyện cho thấy một thi pháp tuyệt vời. Riêng về mặt tâm lí nhân vật thì Hồng Lâu Mộng có thể sánh ngang với những tiểu thuyết hiện đại mà thậm chí nhiều tiểu thuyết ngày nay khó lòng đạt được.

Mối tình Bảo Ngọc - Đại Ngọc xuyên suốt trong phim

Hồng Lâu Mộng là một thế giới rộng lớn với tổng số 448 nhân vật (gần bằng số lượng 500 nhân vật của Chiến tranh và Hòa bình). Với một hệ thống nhân vật khổng lồ nhưng diễn tiến của câu chuyện được xây dựng vô cùng logic theo những tầng lớp nhân vật trong đó đa phần các tuyến nhân vật phụ đều tập trung vào những câu chuyện liên quan đến 4 nhân vật chính là: Bảo Ngọc, Đại Ngọc, Hy Phượng, Bảo Thoa… Mỗi nhân vật chính ấy lại được xây dựng theo một bút pháp với những cá tính, cách nhận diện vô cùng riêng biệt không lẫn vào đâu. Chỉ cần nhắc đến tên nhân vật thì độc giả, khán giả đã có thể hình dung về dung nhan, tính cách mà không cần đến việc phải xem trực tiếp nhân vật.

Hai nhân vật nữ chính với tính cách đối lập: Bảo Thoa - Đại Ngọc

Việc có được một cuốn tiểu thuyết mà bản thân nó đã quá thành công như thế xem ra đã mang đến 50% cho một bộ phim.

2. Sự diễn xuất tinh tế và xuất thần của dàn diễn viên chính

Có một kịch bản hay vừa là một lợi thế nhưng cũng đồng thời là một áp lực với đoàn làm phim. Nếu từ nền tảng vững chắc ấy mà làm hay làm khéo sẽ tạo nên thành công vang dội cho bộ phim nhưng nếu làm dở thì khác nào tự dìm chết mình. Tuy nhiên phiên bản truyền hình năm 1987 của Hồng Lâu Mộng đã làm được điều mà chắc chắn hai tác giả của phiên bản tiểu thuyết mong đợi.

Nhân vật Tần Khả Khanh vợ Giả Dung

Hồng Lâu Mộng phim cũng tập trung khắc họa quá trình: bĩ -cực-thái-lai với những hỉ-nộ-ái-ố của một gia tộc danh giá với một hệ thống các nhân vật dày đặc tuy nhiên lại không hề bị chồng chéo. Có thể dễ dàng nhận ra mỗi tập phim đều có tối thiểu vài ba gương mặt mới mà không tính các vai quần chúng. Có những nhân vật chỉ xuất hiện thoáng qua ở phần đầu câu chuyện (Vd Nghê Nhị xuất hiện ở những hồi đầu tiên nhưng phải đến cuối cùng mới xuất hiện trở lại) nhưng sau đó lại xuất hiện ở phần cuối câu chuyện mà vẫn theo mạch logic chứ không hề gượng ép.

Nói đến diễn xuất của tuyến nhân vật trong Hồng Lâu Mộng nhất thiết phải kể đến bộ tứ: Bảo Ngọc, Đại Ngọc, Hy Phượng, Bảo Thoa.

Bảo Ngọc với hình tượng đã thành bất hủ

Bảo Ngọc chắc chắn là nam diễn viên ghi được dấu ấn sâu đậm nhất trong Hồng Lâu Mộng. Ở Bảo Ngọc người ta thấy sự phát triển tính cách có nhiều điểm trái ngược, có sự nổi loạn nhưng chưa thoát ra khỏi lề giáo phong kiến. Sinh ra trong một gia đình quyền quý coi trọng học cao đỗ quan làm rạng danh gia tộc thế nhưng Bảo Ngọc lại hoàn toàn ngược lại chỉ thích thi-thư và vui vầy bên đám quần thoa. Bảo Ngọc là người sẵn sàng đối đầu với chế độ phong kiến vốn chỉ trọng nam khinh nữ mà ngược lại anh lại trọng nữ khinh nam. “Xương thịt con gái là nước kết thành. Tôi trông thấy con gái thì người khoan khái nhẹ nhàng thấy con trai thì như bị phải hơi dơ bẩn”. Do đó Bảo Ngọc được coi là tính cách nổi loạn nhất trong phim mặc dù anh chưa đủ sức để vượt qua lễ giáo phong kiến. 

Lâm Đại Ngọc lúc bé

Và hình ảnh cô Lâm đa sầu đa cảm trong phim

Đại Ngọc lại là một tính cách tiêu biểu của Hồng Lâu Mộng. Đó là một cô gái nghe tên người ta đã hình dung một cô gái yểu điệu thục nữ, gió có thể thổi ngã và luôn chỉ than-sầu-khóc-giận hờn. Dù Hồng Lâu Mộng có cả hàng trăm nhân vật nữ trong đó có thập nhị mĩ nhân nhưng Đại Ngọc lại là nhân vật duy nhất đa sầu, đa cảm đến mức hễ nhìn thấy một chiếc lá rụng, một cánh hoa tàn cũng không cầm được nước mắt. Thế nên mới có chuyện cô đi gom cánh hoa rụng cho vào túi gấm để rồi thương hoa, khóc hoa mà chôn hoa.  Tính cách của Đại Ngọc cũng xuyên suốt từ đầu đến cuối tác phẩm. Chính tính cách này là nguyên nhân phần nào dẫn đến cái chết đầy tức tưởi và thương tâm của cô ở đoạn cuối của tác phẩm.

Nàng Bảo Thoa nết na thùy mị

Đối lập với Đại Ngọc chính là Bảo Thoa – một cô gái mang đầy đủ những phẩm chất của những thục nữ thời phong kiến tinh thông cầm-kì-thi-họa. Bảo Thoa không chỉ có bề ngoài xinh đẹp mà còn hiền hậu, nết na, biết kính người trên, nhường kẻ dưới được lòng tất thảy mọi người trong nhà. Chỉ cần nghe câu này Bảo Thoa nói với Đại Ngọc cũng đủ thấy cô là người tuân thủ lễ giáo như thế nào: “Bọn con gái chúng ta không biết chữ càng tốt. Ngay cả đến việc làm thơ viết chữ đã không phải là phận sự chị em mình mà cũng không phải phận sự bọn con trai nữa. Người con trai đọc sách phải hiểu nghĩa lý để ra giúp dân trị nước mới đúng...”.

Phượng Thư

Một nhân vật có tính cách tương đồng với Bảo Thoa chính là Vương Hy Phượng. Đây là nhân vật tiêu biểu cho lễ giáo phong kiến với diễn xuất vô cùng đặc sắc. Hy Phượng được khán giả nhớ mặt đặt tên với biệt danh Phượng ớt. Kết cục cái chết ở cuối phim của Hy Phượng hoàn toàn với quy luật gieo nhân nào gặp quả nấy.

3. Một bộ phim toàn vẹn từ A đến Z

Phát sóng trên truyền hình từ năm 1987 nhưng Hồng Lâu Mộng được thai nghén trước đó mấy năm trời từ việc viết kịch bản, tuyển chọn diễn viên và đặc biệt là việc xây dựng bối cảnh và đạo cụ cho đoàn làm phim. Không chỉ tính ở thời điểm đó mà cho đến tận ngày nay cũng hiếm có một bộ phim nào lại đầu tư cho phần đạo cụ công phu và tuyệt vời đến như thế. Từ những chi tiết rất nhỏ: cái quạt, chiếc khăn, những chiếc tách đựng trà, đôi đũa… cho đến những yêu cầu lớn hơn: các căn phòng, khu vườn, các buổi lễ… đều được chuẩn bị chi li đến từng chi tiết.

Những nhân vật trong phim được chăm chút kĩ lưỡng

Riêng việc xây dựng nơi ở cho các cô các cậu trong vườn Đại Quan cũng đủ thấy tầm vóc của bộ phim. Mỗi nơi ở của các nhân vật chính trong phim đều có đặc trưng riêng trong đó theo như lời của Giả Mẫu nơi đẹp nhất trong vườn chính là Quán Tiêu Tương – nơi ở của Lâm Đại Ngọc với lối đi và không gian tràn ngập trúc xanh. Đó còn phải kể đến Viện Di Hồng của Bảo Ngọc mà khi lạc lối vào đây già Lưu tưởng nhầm phòng của cô nào. Cũng không thể không kể đến Hành Vu Uyển nơi ở của Bảo Thoa tuy giản dị nhưng đầy sang trọng hay nơi ở của Giả Mẫu được trang hoàng bằng đầy vàng, ngọc...

Cảnh các chị em trong vườn vẽ tranh, làm thơ

Tuy nhiên nếu nói về quá trình dựng bối cảnh, phục trang, trang điểm tinh tế nhất trong Hồng Lâu Mộng phải kể đến đoạn Nguyên Xuân được phong tước Qúy Phi và được phép về thăm thân. Mặc dù chuyến viếng thăm chỉ bắt đầu từ chập tối cho đến đêm tức là chỉ kéo dài vài tiếng đồng hồ nhưng họ Giả đã xây dựng cả một vườn Đại Quan lộng lẫy với đủ cả: non nước, làng quê từ những nơi sang trọng cho đến những nơi bình dị nhất. Lễ đón tiếp cũng huy động một lượng lớn người hầu còn trong phủ riêng sắc phục của mỗi người đều thấy vẻ lộng lẫy, sa hoa của một thế gia vọng tộc.

Bảo Ngọc vui vầy bên chị em

Và trong Hồng Lâu Mộng còn vô số sự xa hoa đâu thể kể xiết. Thế cho nên bộ phim dù ngốn khá nhiều ngân sách ở thời điểm đó, dù cat-xê diễn viên rất thấp nhưng cũng dễ hiểu vì nó được dồn toàn bộ công sức cho phần hậu trường, bối cảnh....

Và không thể không nhắc đến trong thành công đó là phần trang phục và trang điểm vô cùng tinh tế không chỉ mang dấu ấn cá nhân của từng nhân vật mà còn góp phần thể hiện đẳng cấp, tính cách cho mỗi vai diễn. Có thể kể đến đó là tấm lòng nhân hậu và sang trọng của Giả Mẫu, là sự đanh đá, kiêu kì của Phượng Thư, là sự đoan trang, thùy mị của Tiết Bảo Thoa, là lòng thương hoa tiếc ngọc của Lâm Đại Ngọc hay đó là sự trân trọng, tình cảm đặc biệt của Giả Bảo Ngọc đối với cánh quần thoa… Tất cả những điều đó đã làm nên thành công vang dội cho bộ phim dù rằng sau này có vô số phiên bản Hồng Lâu Mộng với sự tham gia của những ngôi sao nổi tiếng nhưng đều không thể vượt qua cái bóng quá lớn của phiên bản năm 1987.

Quán Tiêu Tương

Di Hồng Viện

Đạo Hương Thôn

Thu Sảng Trai

Không có gì ngạc nhiên khi Hồng Lâu Mộng phiên bản năm 1987 trở thành bộ phim thành công vang dội so với tất cả các phiên bản trước và sau nó. Nó trở thành một trong những bộ phim truyền hình nổi tiếng nhất trong lịch sử Trung Quốc với hơn 700 lần phát sóng trong gần 20 năm trên nhiều kênh truyền hình. Cho đến tận ngày nay, Hồng Lâu Mộng vẫn được phát đi phát lại và thế hệ diễn viên đầu đời của phim vẫn là thần tượng của hàng triệu trái tim yêu điện ảnh ở nhiều quốc gia trên thế giới.

0h30 phút ngày 5/8/2010 mời các bạn cùng chờ đón để chiêm ngưỡng những hình ảnh tuyệt đẹp của Lâm Đại Ngọc Trần Hiểu Húc và cùng thăps nén tâm hương tưởng nhớ người quá cố.