Báo cáo Smyth đến tay Tưởng Giới Thạch
Ngày 12/8/1945 sau khi ném 2 quả bom nguyên tử xuống thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản 72 giờ, Nhà Trắng công bố “Báo cáo Smyth” với tên gọi đầy đủ là “Sử dụng năng lượng nguyên tử vào hoạt động quân sự: Báo cáo chính thức của Chính phủ Mỹ về việc phát triển bom nguyên tử.”
Tưởng Giới Thạch năm 1945.
Người Mỹ đưa ra bản báo cáo đó vào lúc này có hai dụng ý. Thứ nhất, với vai trò là bản thuyết minh chính thức của Washington nó giới thiệu một cách khái quát quá trình nghiên cứu và phát triển bom nguyên tử của phòng thực nghiệm Los Alamos National và những quy trình vật lý, hóa học của nó.
Thứ hai, vạch ra phạm vi thông tin để các nhà khoa học tham gia dự án Manhattan Project được phép trao đổi với bên ngoài về bom nguyên tử mà không làm lộ bí mật quốc gia.
Sau khi xuất hiện không lâu, Báo cáo Smyth bản tiếng Anh đã đến tay Tưởng Giới Thạch. Tưởng giao lại bản báo cáo này cho Du Đại Duy - Thứ trưởng Bộ Quân Chính thuộc chính quyền Quốc Dân đảng và yêu cầu dịch thành tiếng Trung Quốc.
Ôm mộng phát triển “Kế hoạch Manhattan”
Thứ trưởng Bộ Quân Chính thuộc chính quyền Quốc Dân đảng Du Đại Duy là người có học vấn khá cao, Duy đã từng nhận bằng tiến sỹ đại học Harvard – Mỹ, tiến sỹ đại học Berlin – Đức chuyên ngành số học.
Do trong “Báo cáo Smyth” có một số thuật ngữ và mệnh đề vật lý hạt nhân nên ông ta giao lại cho giáo sư vật lý Ngô Đại Du phiên dịch. Tuy nhiên, ông này cũng không trực tiếp dịch bản báo cáo tuyệt mật trên mà lại giao cho học trò mình là Lý Chính Đạo dịch trước sau đó ông xem lại bản thảo.
Trang đầu tiên của bản báo cáo “Smyth”.
Trang đầu tiên của bản "Báo cáo Smyth”.
Sau khi đọc bản báo cáo này, Du Đại Duy đề xuất với Bộ trưởng Bộ Quân Chính Trần Thành rằng Trung Quốc cần bắt tay vào nghiên cứu chế tạo bom nguyên tử để tránh bị người nước ngoài ức hiếp.
“Báo cáo Smyth” đã thực sự thu hút Tưởng Giới Thạch. Tưởng cho rằng Trung Quốc lúc bấy giờ tuy nghèo nàn, lạc hậu, nhưng đất rộng người nhiều, nhân tài không ít, người Hán hoàn toàn có thể thực hiện một “Kế hoạch Manhattan” như những gì người Mỹ đã làm.
Ngoài phát triển vũ khí hạt nhân, Trần Thành và Du Đại Duy còn đề xuất một loạt ý tưởng nhằm nâng cao năng lực công nghiệp quốc phòng, hiện đại hoá các loại vũ khí phòng không cho quân đội Quốc Dân đảng.
Đề xuất của những lãnh đạo chóp bu
Các quan chức chóp bu trong chính quyền Quốc Dân đảng cũng lần lượt đề xuất phát triển bom hạt nhân để nâng cao tiềm lực quân đội.
Lý Tông Nhân, lúc bấy giờ đang là Chủ nhiệm đại bản doanh ủy ban quân sự Bắc Bình (Bắc Kinh ngày nay) gửi một bản báo cáo cho Tưởng, trong đó nhấn mạnh: “Việc nghiên cứu chế tạo bom hạt nhân nước ta hiện nay chưa có ai đủ khả năng chủ trì công việc này, trung ương cần phải cử chuyên gia bàn bạc, nghiên cứu.”
Du Đại Duy, một trong 23 chuyên gia hàng đầu về tên lửa, vũ khí hạt nhân của Quốc Dân đảng.
Đới Lạp – Cục trưởng Cục Quân Thống cũng gửi cho Tưởng một bức mật điện nêu ý tưởng nên học tập người Mỹ, trước hết thành lập một ủy ban gồm một số quan chức, tướng tá công binh và các nhà khoa học chủ trì nghiên cứu chế tạo bom hạt nhân.
Bộ trưởng Quốc phòng Bạch Sùng Hi thì đề xuất rõ hơn: thành lập Sở nghiên cứu vật lý nguyên tử trung ương để xúc tiến quá trình phát triển và sản xuất bom nguyên tử.
Thứ trưởng Bộ Quân Chính Du Đại Duy.
Những đề xuất đó rất hợp với ý tưởng của người đứng đầu Quốc Dân đảng lúc này, Tưởng Giới Thạch lập tức chỉ thị cho Du Đại Duy tổ chức thành lập ủy ban cố vấn và triển khai kế hoạch nghiên cứu chế tạo bom nguyên tử.
Du Đại Duy thời còn trẻ.
Du Đại Duy có khá nhiều trải nghiệm gần giống với tướng Mỹ Richard Groves, linh hồn của “kế hoạch Manhattan”. Ông thuộc lớp tiền bối của ngành công binh Trung Hoa dân quốc.
Trước khi ngồi vào ghế Thứ trưởng Bộ Quân Chính, Du Đại Duy có 12 năm giữ cương vị Cục trưởng Công binh. Thời gian còn học bên Đức ông nghiên cứu số học, logic học, triết học và từng nghe Albert Einstein trình bày về thuyết tương đối.
Thời gian sau, Du Đại Duy có nghiên cứu về tên lửa và trở thành một trong số ít các chuyên gia người Trung Quốc nghiên cứu về lĩnh vực tên lửa đạn đạo. Ngoài ra, mạng lưới chuyên gia vật lý và các nhà khoa học mà ông quen biết khá rộng và giúp ích nhiều khi triển khai công việc tuyệt mật này.
Tướng Richard Groves, linh hồn của “Kế hoạch Manhattan”.
Tướng Richard Groves, linh hồn của “Kế hoạch Manhattan”.
Đọc bản dịch tài liệu “Báo cáo Smyth”, Du Đại Duy hiểu rằng để nghiên cứu chế tạo thành công bom nguyên tử phải có ít nhất 2 nhóm chuyên gia: Vật lý, hóa học và toán học. Sau khi cân nhắc kĩ lưỡng, Du quyết định thành lập tổ nghiên cứu, mời nhà nghiên cứu vật lý, giáo sư Ngô Đại Du, chuyên gia hóa học Tăng Chiếu Luân và nhà toán học Hoa La Canh tham gia.
Gửi bài viết này cho bạn bè
