Khi nhà tuyển dụng và đào tạo là một.

Trường Trung cấp nghề Phạm Dương (Thiên Lộc, Can Lộc, Hà Tĩnh) trực thuộc Tập đoàn Vingroup là một điển hình hiệu quả  như thế với việc gần 100% học sinh  tốt nghiệp có việc làm, với mức thu nhập tối thiểu 4 triệu đồng/tháng trở lên.

Hiệu trưởng Nguyễn Trọng Hiền

Khi học không đi đôi với hành

Đào tạo nghề, gắn “học” với “hành” từ lâu đã rất phổ biến trên thế giới. Tại Na Uy, mô hình chung là 2+2, nghĩa là 2 năm học tại trường và 2 năm học nghề tại nhà máy hoặc doanh nghiệp. Bên cạnh đó, Na Uy còn phát triển một số mô hình như: 1+3 (1năm học tại trường, 3 năm học nghề tại nhà máy), 0+4 (cả 4 năm đều học nghề)… với ưu tiên số 1 cho kỹ năng thực hành. 

Tại CHLB Đức, từ năm 1969 đã có hẳn một Bộ luật đào tạo nghề với hàng loạt các quy định được coi là nền tảng cơ bản của hệ thống “đào tạo kép”, vốn rất nổi tiếng của nước này. Theo đó, đào tạo nghề ở Đức dựa trên 2 nền tảng kết hợp đó là đào tạo thực tiễn trong môi trường doanh nghiệp song song với đào tạo kiến thức cơ bản trên ghế nhà trường. Bằng phương thức đào tạo này, học viên sau khi kết thúc mỗi khóa đào tạo đều trở thành những người thợ giỏi nghề và luôn có được vị trí nhất định trên thị trường lao động.

Còn ở Việt Nam, việc khớp nối “học” với “hành” dường như ít được chú trọng. Nhà tuyển dụng muốn đảm bảo đội ngũ nhân lực đạt yêu cầu thường phải bỏ ra chi phí đào tạo lại. Sự khác biệt này khiến cung và cầu lao động đã chưa thể gặp nhau và người ta vẫn nhắc đến nghịch lý “Thiếu – Thừa” như một căn bệnh nan y của thị trường lao động. 

Mô hình hiệu quả từ… Hà Tĩnh

Chiến lược phát triển nguồn nhân lực Việt Nam tầm nhìn năm 2020 đã đặt mục tiêu đến năm 2015, tỷ lệ lao động đã qua đào tạo nghề của nước ta đạt 40% và đến năm 2020 đạt 55%. Để đạt mục tiêu này, Tổng cục Dạy nghề, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đang xây dựng Chiến lược phát triển dạy nghề, với kỳ vọng tạo sự chuyển đổi mạnh mẽ trong hệ thống dạy nghề từ Cung sang Cầu, trên cơ sở bám sát định hướng đào tạo dạy nghề dựa theo nhu cầu thực tế.

Một trong những giải pháp có tính đột phá là đưa doanh nghiệp trở thành một trong những chủ thể tham gia đào tạo nghề. Thay vì doanh nghiệp đứng ngoài, thụ động thì nay họ chủ động tích cực tham gia vào hệ thống này với vai trò là nhà đầu tư và đồng thời cũng là đối tác khách hàng cho chính “sản phẩm” của mình.

Thực tế, từ trước khi Bộ Lao động Thương binh Xã hội chính thức khởi động dự án này thì đã có một số doanh nghiệp đầu tư khá thành công cho các dự án đào tạo nghề phục vụ nhu cầu của chính doanh nghiệp mình. Mô hình được nhắc đến nhiều nhất có lẽ phải kể đến Trường Trung cấp nghề Phạm Dương (xã Thiên Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh), thuộc Tập đoàn Vingroup. 

Được thành lập năm 2008 với đặc thù “Trường trong doanh nghiệp”, Trường Trung cấp nghề Phạm Dương hoạt động theo một mô hình khác biệt so với hệ thống giáo dục dạy nghề nói chung, vốn quen theo phương pháp cứ cung rồi mới xét đến cầu.

Với đích đến rõ ràng là cung cấp nhân lực cho Tập đoàn Vingroup - Tập đoàn kinh tế lớn, kinh doanh đa lĩnh vực (bất động sản, du lịch, y tế và thẩm mỹ), Trường Trung cấp nghề Phạm Dương luôn chú trọng đào tạo những nghề rất cụ thể đáp ứng nhu cầu nhân lực lành nghề cho 4 mảng hoạt động chính của tập đoàn như:. Nghiệp vụ bàn, Nghiệp vụ lưu trú, Nghiệp vụ buồng, Kỹ thuật chế biến món ăn, Kỹ thuật trồng, chăm sóc hoa và cây cảnh… 

Hàng năm, số lượng học viên Nhà trường đào tạo ra đến đâu được các cơ sở trong Tập đoàn “hấp thu” đến đấy. Tỷ lệ học sinh có việc làm sau tốt nghiệp của Nhà trường luôn đạt xấp xỉ 100% – con số đáng mơ ước của các cơ sở đào tạo nghề.

Bên cạnh cách làm hiệu quả, chắc chắn, đảm bảo đầu ra cho học  sinh thì phương thức đào tạo lý thuyết tại trường gắn chặt với thực hành tại doanh nghiệp cũng là một trong những yếu tố quan trọng mang lại thành công cho mô hình “Trường trong doanh nghiệp” ở Tập đoàn Vingroup.

Trường trung cấp nghề Phạm Dương, ngoài việc được trau dồi các kiến thức, kỹ năng căn bản, học viên còn được đặc biệt chú trọng đào tạo kỹ năng thực hành nghề. Đối với mỗi khóa học, ngoài thực hành cơ bản tại Trường, thời lượng đào tạo thực hành và thực tập tại các công ty thuộc Tập đoàn luôn chiếm tỷ lệ tối thiểu từ 30-70% tổng quỹ thời gian khóa đào tạo, điều đó giúp mang lại kết quả 100% học viên vững tay nghề và làm quen với thực tế sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp ngay từ trong quá trình đào tạo.

Đơn cử, với hệ đào tạo nhân viên Du lịch, Khách sạn, Nhà hàng kéo dài 03 tháng, học viên sẽ có 02 tháng học tập tại trường, 01 tháng còn lại được học thực hành nghề tại các cơ sở thuộc Tập đoàn. Kết thúc khoá học và sau thời gian thử việc 02 tháng, nếu đạt kết quả tốt sẽ được tuyển vào làm việc tại các cơ sở của Tập đoàn với mức thu nhập từ 4.000.000 đồng/tháng trở lên, được hưởng đầy đủ các chế độ Bảo hiểm xã hội của Nhà nước và các chế độ phúc lợi của Tập đoàn…

Cách làm này ở Vingroup rõ ràng không những tạo dựng niềm tin, mang đến cơ hội nghề nghiệp vững chắc cho người lao động, giúp doanh nghiệp đảm bảo được nguồn cung lao động, mà còn góp phần giảm tỷ lệ thất nghiệp tại địa phương, gia tăng năng suất lao động toàn xã hội.

Có thể nói, mô hình đào tạo nghề “Trường trong doanh nghiệp” là vấn đề tuy không mới nhưng bấy lâu đã bị ngủ quên, hoặc một số ít doanh nghiệp có thực hiện song thường không mạnh mẽ làm đến nơi đến chốn. Nếu không có cái Tâm, cái Tầm, Trí và Lực của doanh nghiệp, cùng nhận thức đúng đắn của xã hội rằng Đại học không phải là “Cánh cửa” duy nhất để vào đời thì “Nghịch lý Cung – Cầu” mãi chỉ là bài toán không bao giờ có lời giải đáp. Và câu chuyện về mô hình thành công ở Tập đoàn Vingroup sẽ vẫn chỉ là con số ít được thực hiện bởi doanh nghiệp Việt Nam.