Công ty VPF: Từ cổ phần đến… quy hoạch

Hai ngày trước, tôi trao đổi với chuyên gia Nguyễn Văn Vinh – người từng cùng bầu Đức ngồi lại vẽ nên lộ trình cho CLB Hoàng Anh Gia Lai. Ông Vinh khi nghe nói đến công ty VPF lại rất bình thản với câu nửa trả lời nửa tâm sự: “Từ khi có ý kiến đề nghị thành lập công ty này, tôi chưa có đến một lời nhận xét nào và đến giờ tôi vẫn giữ quan điểm đấy”.

Ông Vinh là người thuộc dạng thấy chuyện bất bình thì lên tiếng nhưng lần này với công ty VPF thì ông đứng sang một bên mà cũng không đưa ra nhận xét nào cho dù bầu Đức là người trước đây cùng hội cùng thuyền với ông Vinh lại rất tích cực trong việc lập công ty và tin mọi cái sẽ tốt hơn.

Ông Vinh không đề cập chuyện công ty “nhà” nhưng lại rất say sưa với công ty tổ chức tương tự mà bên Nhật Bản hoặc Thái Lan thành lập và rất thành công.

Với J-League của Nhật Bản – giải đấu mà VFF dự định đưa các CLB sang tham quan, học hỏi – thực chất không chỉ đơn thuần là cái công ty đang hoạt động rất thành công và mỗi năm mang về hơn 3.000 tỷ trong đó có hơn phân nửa là tiền bản quyền truyền hình.

Con số trên so với 30 tỷ mà bóng đá Việt Nam nhận được của Eximbank thì đúng là một trời một vực nhưng nó luôn hấp dẫn những nhà làm bóng đá với suy nghĩ biết tổ chức thì tiền mang về cho VPF rất nhiều. Cũng vì điều đấy mà trước đó đã có những tranh luận giành nhau về cổ phần để nắm đàng chuôi và để hưởng quyền lợi. Sau này khi nghe kế hoạch ban đầu có thể sẽ phải gánh lỗ thì nhiều người lại có hướng suy nghĩ khác.

Thực chất thì Nhật Bản thành công không phải vì có cái công ty biết tổ chức và biết kiếm tiền cho cái giải đấu hàng đầu châu Á. Trước đó, để hình thành giải chuyên nghiệp Nhật Bản với tên gọi là J-League, LĐBĐ Nhật Bản đã thuê hai giáo sư tiến sĩ người Đức là Harald Dolles và Stern Soderman thực hiện một công trình nghiên cứu về xã hội Nhật, môi trường thể thao Nhật Bản, con người Nhật Bản và khuynh hướng các công ty Nhật Bản với những môn thể thao ưu thích của người Nhật Bản… Sau đó thì cái công ty đấy mới hình thành và chạy theo lộ trình được viết bởi công trình nghiên cứu rất dày công.

Bầu Kiên sắp thành công?

Câu chuyện trên cho thấy trước khi tiến hành tổ chức J-League, người Nhật Bản đã có những số liệu rất chuẩn để J-League theo đấy mà thực hiện và đã rất thành công.

Công trình nghiên cứu khoa học đấy khác với kiểu lập công ty của ta bắt đầu từ một mùa giải mất niềm tin và cái công ty ra đời là quy luật tất yếu của việc phải thay đổi mà trước đó một nhóm các ông bầu đã “cướp diễn đàn”. Nói như bầu Kiên, người được xem là cha đẻ của đề án lập công ty VPF thì chỉ cần hai tiếng là có thể xây dựng được đề án lấy công ty VPF làm chuẩn.

Chính sự khác biệt về thời gian và quy trình thực hiện đã cho thấy J-League khác xa V-League mà việc học tập nếu có của những nhà điều hành bóng đá cũng chỉ là “cưỡi ngựa xem hoa”. Việc tranh luận với nhau J-League lập công ty TNHH chứ không theo dạng cổ phần thực chất là việc của ta và nó lệch pha rất xa so với cả một quá trình nghiên cứu, thống kê rồi hình thành J-League của người Nhật Bản.

VPF sắp ra đời và cái thiếu của ta ở đấy là những nghiên cứu mang tính khoa học và thay vào đó chỉ là sai đâu thì tìm cách sửa đấy rồi chờ hiệu ứng hoặc phản ứng.

Tương tự T-League của Thái Lan cũng không làm theo kiểu cứ đi rồi thành đường mà là sự cải tổ tích cực sau một thời gian T-League ra đời mà không có sự hưởng ứng tích cực của người hâm mộ. Nói đúng hơn là bóng đá Thái Lan cũng xem T-League là hàng hóa mà cái gì thuộc về hàng hóa thì phải chất lượng và phải theo đúng quy trình, đúng công nghệ tổ chức.

Để có một T-League hoàn thiện, LĐBĐ Thái Lan đã đầu tư vào đội ngũ điều hành qua việc đưa đi Anh học về công nghệ tổ chức. Thái Lan học bóng đá Anh rất nhiều khi đưa bóng đá thành hàng hóa cao cấp gắn với công nghệ giải trí. Trong số những người được sang Anh học và mang kiến thức về áp dụng cho T-League có cựu Tổng thư ký LĐBĐ Thái Lan Ong Art Kosinkha. Nhân vật được lịch sử bóng đá Thái Lan ghi nhận là góp phần tích cực trong việc làm thay đổi ngay bộ mặt giải chuyên nghiệp Thái Lan. Đầu tiên là không chấp nhận T-League chỉ diễn ra ở Bangkok. Kế đến là tiêu chuẩn hóa các sân cỏ và biến những sân tổ chức thành nơi giải trí cuối tuần của người hâm mộ đến sân vì yêu đội bóng hoặc để xả stress với các loại hình vui chơi ở sân bóng. Nó biến suy nghĩ của người Thái đến với những sân bóng y hệt như người Anh cuối tuần đến sân bóng đá xem các đội bóng của mình thi đấu và hưởng thụ với không khí ở sân cỏ.

Ngoài ra còn phải kế đến việc phát triển bóng đá ở vùng biên giới mà sau này chính “người hùng" Ong Art Kosinkha sau khi bàn giao việc tổ chức T-League đã “từ quan” về tỉnh Khonkaen giáp biên giới Thái Lan – Lào để phát triển CLB ở vùng biên giới.

Điều đầu tiên mà “người hùng” Ong Art- Kosinkha làm là kéo khán giả Lào chạy sang Thái xem T-League như giải đấu của mình. Đó là xin chính sách thừa nhận cầu thủ Lào được xem như nội binh đồng thời chiêu mộ các tuyển thủ Lào sang khoác áo CLB tỉnh Khonkaen. Thế là sân bóng đang từ vài ngàn khán giả đã tăng vọt và đến nay đã đạt đến 20.000 người trong đó có đến phân nửa là khán giả Lào. Bây giờ thì cái sân ở vùng biên giới đấy đang chuẩn bị cho ra đời một cái sân có sức chứa bằng sân quốc gia Mỹ Đình.

Dài dòng chuyện bóng đá Thái để thấy họ làm chuyên nghiệp có kế hoạch và điểm rơi và những trọng điểm chứ không đụng đâu làm đó như ta chạy theo đề án VPF có hai giờ đồng hồ để viết nhằm xóa đi cái lệ cũ cửa quyền của bộ máy tổ chức của VFF. Và sau đó thì Hội đồng Quản trị chưa ra đời nhưng việc quy hoạch từng ghế, từng chỗ là có thật.

VPF sắp ra đời và đứa con được chào đời này đang được kỳ vọng sẽ là luồng gió mới nhưng những ai hiểu về bóng đá Việt Nam thì có quyền hoài nghi.

Nghi khi quyền lợi đến thì sẽ có va đập và nghi những nhân vật cũ ngồi vào cái công ty mới liệu có làm mới được chính mình và mới cả tiêu chí của công ty đấy lập ra để có một giải sạch, kéo khán giả đến sân?

Nghi vì những luận chứng khoa học trong một cái công ty quá đơn giản và khác xa so với J-League hay T-League làm từ những công trình nghiên cứu chứ không phải vì bỏ cái này mà chạy theo cái khác.

NGUYỄN NGUYÊN